Reforma dobrostanu drobiu coraz bliżej

Komisja Europejska zapowiada zaostrzenie unijnych przepisów dotyczących dobrostanu kur niosek i brojlerów. Planowana reforma ma objąć stopniowe odchodzenie od chowu klatkowego, zakończenie systematycznego uśmiercania jednodniowych piskląt płci męskiej oraz nowe wymagania wobec produktów drobiowych importowanych spoza UE. Projekt przepisów ma zostać przedstawiony do końca 2026 roku. Szczegóły dotyczące terminów wdrożenia i ewentualnego wsparcia dla producentów pozostają jednak nieznane.

Unia Europejska przygotowuje kolejną zmianę regulacji dotyczących produkcji drobiarskiej. Zgodnie z zapowiedziami zawartymi w unijnej strategii dla sektora hodowlanego, przyjętej 7 lipca 2026 roku, Komisja Europejska zamierza przedstawić do końca tego roku projekt ukierunkowanej nowelizacji przepisów dotyczących dobrostanu kur niosek i brojlerów.

Reforma ma być częścią szerszego procesu modernizacji unijnego prawodawstwa dotyczącego ochrony zwierząt utrzymywanych w gospodarstwach. Jednym z jej głównych założeń jest stopniowe wycofywanie systemów klatkowych.

Komisja zapowiada również działania dotyczące praktyk hodowlanych, systematycznego uśmiercania jednodniowych piskląt płci męskiej oraz zasad importu produktów pochodzenia zwierzęcego.

Kierunek zmian nie jest nowy. Już w lutym 2025 roku, w dokumencie „Wizja dla rolnictwa i żywności”, KE zapowiedziała rewizję unijnych przepisów o dobrostanie zwierząt, obejmującą odejście od klatek. Kolejnym etapem były konsultacje społeczne i ocena skutków gospodarczych planowanych regulacji.

W oficjalnej strategii z lipca 2026 roku Komisja potwierdziła, że pierwszeństwo w pracach legislacyjnych otrzymają właśnie kury nioski i brojlery.

Jednym z najważniejszych elementów planowanej reformy jest stopniowe wycofywanie klatek w produkcji drobiarskiej.

Obecnie w Unii Europejskiej obowiązuje dyrektywa Rady 1999/74/WE, która reguluje minimalne standardy ochrony kur niosek. Od 1 stycznia 2012 roku zakazane jest utrzymywanie niosek w klatkach nieulepszonych. Nadal dopuszczone są jednak klatki wzbogacone, zapewniające co najmniej 750 cm² powierzchni na jedną kurę.

Alternatywą są systemy bezklatkowe, w których ptaki mogą swobodnie się poruszać, przy maksymalnej obsadzie wynoszącej dziewięć kur na metr kwadratowy powierzchni użytkowej.

Komisja Europejska chce pójść dalej i doprowadzić do stopniowego wycofania również klatek wzbogaconych. Szczegółowy harmonogram, długość okresów przejściowych oraz zasady dotyczące istniejących obiektów mają zostać określone w przygotowywanym projekcie.

W medialnych doniesieniach pojawiają się informacje o możliwym 12-letnim okresie dostosowawczym. Nie jest to jednak termin potwierdzony w oficjalnych dokumentach Komisji. Na obecnym etapie nie można więc przesądzać, do kiedy producenci będą mogli korzystać z istniejących systemów klatkowych.

Planowana nowelizacja nie ograniczy się do produkcji jaj konsumpcyjnych. Komisja zapowiada również zmiany dotyczące dobrostanu brojlerów.

W tym przypadku szczegóły reformy nie zostały jeszcze przedstawione. Wiadomo natomiast, że nowe regulacje mają uwzględniać praktyczne wskaźniki dobrostanu oceniane bezpośrednio w gospodarstwach.

To istotna kwestia dla producentów kurcząt rzeźnych, ponieważ ewentualne nowe wymagania mogą dotyczyć nie tylko infrastruktury, ale również sposobu prowadzenia produkcji i monitorowania warunków utrzymania ptaków.

Szczegółowy zakres obowiązków będzie można ocenić dopiero po publikacji projektu legislacyjnego.

Kolejnym obszarem planowanej reformy jest problem uśmiercania jednodniowych piskląt płci męskiej w sektorze jajecznym.

W tradycyjnym modelu produkcji pisklęta płci męskiej pochodzące z linii nieśnych nie są wykorzystywane do produkcji jaj, a ich utrzymywanie w systemie produkcji mięsa jest zazwyczaj nieopłacalne. Z tego powodu praktyka ich systematycznego uśmiercania jest nadal stosowana w części zakładów wylęgowych.

Komisja Europejska zapowiada zakończenie tej praktyki jako jeden z celów reformy.

W unijnej strategii wskazano na możliwość szerszego wykorzystania technologii określania płci zarodka jeszcze przed wykluciem, czyli tzw. in-ovo sexingu. Rozwiązanie to pozwala ograniczyć liczbę piskląt płci męskiej wykluwających się w zakładach wylęgowych.

KE przyznaje jednak, że technologie te nie są jeszcze w pełni dostępne i przystępne cenowo dla wszystkich, szczególnie mniejszych zakładów.

Komisja zamierza również rozważyć zmiany w zasadach znakowania jaj, tak aby konsumenci mogli uzyskać informacje o stosowanych metodach produkcji i ograniczaniu uśmiercania jednodniowych piskląt.

Dla producentów oznacza to potencjalną konieczność dostosowania technologii wylęgu, organizacji produkcji oraz systemów identyfikacji i znakowania produktów.

Istotnym elementem reformy mają być również zasady dotyczące produktów pochodzenia zwierzęcego sprowadzanych z państw trzecich.

Komisja Europejska zapowiada wprowadzenie równoważnych wymagań w zakresie dobrostanu zwierząt dla produktów importowanych. Rozwiązania te mają być zgodne z zasadami Światowej Organizacji Handlu (WTO).

To szczególnie ważny temat dla unijnych producentów jaj i drobiu, którzy od lat zwracają uwagę na różnice w kosztach produkcji oraz wymaganiach regulacyjnych pomiędzy Unią Europejską a konkurentami z państw trzecich.

Wprowadzenie równoważnych standardów mogłoby ograniczyć przewagę producentów korzystających z mniej restrykcyjnych systemów utrzymania zwierząt.

Nie wiadomo jednak, jak dokładnie Komisja zamierza kontrolować przestrzeganie nowych wymagań ani jakie mechanizmy weryfikacji zostaną zastosowane wobec importowanych jaj i mięsa drobiowego.

Szczegóły będą zależały od ostatecznych zapisów projektu oraz ich zgodności z międzynarodowymi zobowiązaniami handlowymi UE.

Dla producentów drobiu i jaj najważniejszą niewiadomą pozostaje skala kosztów związanych z dostosowaniem gospodarstw do nowych regulacji.

Przejście z systemów klatkowych na alternatywne metody utrzymania kur może wymagać gruntownej przebudowy istniejących obiektów, zmiany wyposażenia, dostosowania systemów wentylacji i organizacji pracy.

W przypadku części gospodarstw konieczne może być również ograniczenie obsady lub budowa nowych budynków, co oznacza dodatkowe nakłady kapitałowe.

Problem dotyczy szczególnie przedsiębiorstw, które w ostatnich latach inwestowały w modernizację infrastruktury, dostosowując ją do obowiązujących wymagań. Kolejna zmiana regulacyjna może skrócić okres ekonomicznego wykorzystania już poniesionych nakładów.

Komisja Europejska deklaruje, że przy przygotowywaniu nowych przepisów uwzględni skutki społeczno-gospodarcze reformy, zapewni odpowiednie okresy przejściowe i będzie brała pod uwagę potrzebę wsparcia finansowego dla hodowców.

Nie przedstawiono jednak jeszcze konkretnych kwot, instrumentów pomocy ani zasad kwalifikowania gospodarstw do ewentualnych programów inwestycyjnych.

Zgodnie z oficjalnym harmonogramem Komisja Europejska zamierza przedstawić projekt zmian dotyczących kur niosek i brojlerów do końca 2026 roku.

Sama zapowiedź reformy nie oznacza jednak, że zakaz chowu klatkowego został już przyjęty. Obecnie obowiązujące przepisy nadal dopuszczają stosowanie klatek wzbogaconych dla kur niosek.

Po przedstawieniu projektu rozpoczną się dalsze prace legislacyjne i negocjacje na poziomie unijnym. Ostateczny kształt regulacji będzie zależał od przebiegu procesu legislacyjnego oraz uzgodnień pomiędzy instytucjami UE.

Dla europejskiej branży drobiarskiej będzie to jedna z istotniejszych zmian regulacyjnych najbliższych lat. Jej skutki odczują zarówno producenci jaj, zakłady wylęgowe, jak i gospodarstwa zajmujące się produkcją kurcząt rzeźnych.

Najważniejsze pytania dotyczą dziś nie samego kierunku reformy, który Komisja już potwierdziła, lecz tempa jej wdrażania, kosztów dostosowania gospodarstw oraz zakresu finansowego wsparcia dla producentów.