Polska branża może odczuć skutki importowej presji i umowy z Mercosur

Około 312 tys. ton mięsa drobiowego wysłała Brazylia na rynek Unii Europejskiej w pierwszych dziewięciu miesiącach 2026 roku. To o 34 proc. więcej niż wyniósł cały import z tego kraju w 2025 roku. Europejska branża drobiarska alarmuje, że rosnące dostawy z Ameryki Południowej, duże różnice w kosztach produkcji i liberalizacja handlu w ramach umowy UE–Mercosur mogą osłabić konkurencyjność unijnych producentów. Szczególnie istotne jest to dla Polski, która odpowiada za około jedną piątą unijnej produkcji mięsa drobiowego.

Europejskie Stowarzyszenie Przetwórców Drobiu i Handlu Drobiem (AVEC) zwróciło się do Komisji Europejskiej o pilne działania w związku z rosnącym importem mięsa drobiowego z Brazylii. W komunikacie opublikowanym 10 listopada 2026 roku organizacja przedstawiła dane wskazujące na wyraźne przyspieszenie dostaw z tego kierunku.

Według zestawienia AVEC, przygotowanego na podstawie danych brazylijskiego stowarzyszenia ABPA oraz unijnego portalu danych rolno-spożywczych, w okresie od stycznia do września 2026 roku Brazylia dostarczyła do UE około 312 tys. ton mięsa drobiowego. Dla porównania, w całym 2025 roku było to 233 tys. ton.

Oznacza to wzrost o około 34 proc., mimo że porównywane okresy obejmują odpowiednio dziewięć i dwanaście miesięcy.

Szczególnie duże dostawy odnotowano we wrześniu. Tylko w tym miesiącu do Unii Europejskiej trafiło około 43,5 tys. ton brazylijskiego mięsa drobiowego.

Dane Komisji Europejskiej i Eurostatu wskazują ponadto, że w pierwszej połowie 2026 roku import drobiu z Brazylii zwiększył się o 44 proc. w ujęciu rocznym.

Rosnący udział dostaw z Ameryki Południowej budzi obawy europejskich producentów, którzy muszą konkurować z dostawcami działającymi w odmiennych warunkach kosztowych i regulacyjnych.

Jednym z głównych powodów interwencji AVEC jest kwestia przestrzegania unijnych wymagań dotyczących stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych w produkcji zwierzęcej.

Od 3 września 2026 roku obowiązują nowe wymagania wynikające z art. 118 rozporządzenia (UE) 2019/6. Obejmują one również zwierzęta i produkty pochodzenia zwierzęcego importowane z państw trzecich. Eksporterzy muszą wykazać, że w całym okresie życia zwierząt przestrzegano unijnych ograniczeń dotyczących stosowania określonych środków przeciwdrobnoustrojowych.

Brazylia nie uzyskała na czas wymaganych gwarancji dla eksportu drobiu, dlatego została usunięta z odpowiedniej listy państw uprawnionych do wywozu tego rodzaju produktów do UE.

Nie oznaczało to jednak natychmiastowego zatrzymania wszystkich dostaw. Partie posiadające świadectwa zdrowia wystawione przed 3 września mogły być nadal legalnie wysyłane na rynek unijny.

AVEC zwraca uwagę, że właśnie w tym okresie nastąpiło przyspieszenie eksportu z Brazylii. Organizacja kwestionuje skuteczność systemu kontroli stosowanego przez brazylijskie służby i domaga się dodatkowych, niezależnie zweryfikowanych gwarancji.

Stowarzyszenie wskazuje przede wszystkim na konieczność sprawdzenia:

• kontroli pasz i próbek pobieranych w trakcie całego cyklu produkcyjnego;
• nadzoru nad zakładami wylęgowymi;
• skutecznego oddzielania produkcji przeznaczonej na rynek UE od mięsa kierowanego do innych odbiorców;
• możliwości udokumentowania przestrzegania wymagań przez cały okres życia ptaków.

Komisja Europejska przeprowadziła audyt brazylijskiego systemu kontroli i uznała, że może on zapewnić wymagane gwarancje. AVEC nie zgadza się jednak z oceną organizacji unijnej i domaga się dodatkowego potwierdzenia skuteczności nadzoru.

Stowarzyszenie zaapelowało o przełożenie głosowania zaplanowanego na 16–17 listopada 2026 roku, dotyczącego aktualizacji wykazu państw uprawnionych do eksportu. Ewentualne przywrócenie Brazylii na listę otworzyłoby drogę do wznowienia regularnych dostaw.

Warto podkreślić, że AVEC nie twierdzi, iż opisane partie stanowią zagrożenie dla konsumentów. Organizacja wskazuje na niezgodność części dostaw z nowymi wymaganiami dotyczącymi stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych, a nie na stwierdzone zagrożenie bezpieczeństwa żywności.

Problem importu z Brazylii jest częścią szerszego sporu o konkurencyjność europejskiego sektora drobiarskiego.

Według danych przedstawionych przez AVEC koszty produkcji po uboju w pięciu analizowanych państwach konkurencyjnych były w 2024 roku o 28–44 proc. niższe od unijnego poziomu odniesienia.

Analiza obejmowała:

• Brazylię;
• Tajlandię;
• Ukrainę;
• Argentynę;
• Stany Zjednoczone.

Dla porównania, w 2017 roku różnica wynosiła 14–26 proc.

AVEC wskazuje, że pogłębiająca się dysproporcja nie wynika wyłącznie z różnic w efektywności gospodarstw. Znaczącą rolę odgrywają także koszty wynikające z unijnych wymagań prawnych.

W analizie stowarzyszenia zidentyfikowano 52 instrumenty prawne UE, które mogą wpływać na koszty poszczególnych etapów produkcji i przetwórstwa drobiu.

Dodatkowe obciążenia mogą wynikać z przepisów dotyczących przeciwdziałania wylesianiu (EUDR), szczególnie w odniesieniu do surowców paszowych, takich jak soja, oraz z przygotowywanych zmian w zakresie dobrostanu zwierząt.

AVEC zwraca uwagę na problem asymetrii konkurencyjnej: europejscy producenci muszą spełniać coraz bardziej rozbudowane wymagania, podczas gdy skuteczność ich egzekwowania wobec dostawców spoza UE pozostaje przedmiotem dyskusji.

Pełne wyniki badania konkurencyjności sektor ma zaprezentować 30 listopada 2026 roku.

Umowa UE–Mercosur otwiera dodatkowe możliwości eksportowe

Obawy europejskiej branży dotyczą również handlowych konsekwencji porozumienia UE–Mercosur.

Umowa handlowa między Unią Europejską a krajami Mercosur, czyli Brazylią, Argentyną, Paragwajem i Urugwajem, jest tym bardziej istotna, że jej tymczasowe stosowanie rozpoczęło się 1 maja 2026 roku.

W przypadku mięsa drobiowego porozumienie przewiduje stopniowe zniesienie ceł w ramach kontyngentu wynoszącego 180 tys. ton rocznie. Preferencje mają być wdrażane przez pięć lat.

Komisja Europejska wskazuje, że wielkość kontyngentu odpowiada około 1,3 proc. obecnej produkcji drobiu w UE.

Nie oznacza to jednak, że rynek unijny jest obecnie zamknięty na dostawy z Mercosur. Według danych Komisji import mięsa drobiowego z tych państw wyniósł już około 293 tys. ton w 2024 roku.

Nowy kontyngent oznacza więc przede wszystkim dodatkowe możliwości sprowadzania produktów na preferencyjnych warunkach celnych, a nie całkowicie nowy strumień handlu.

Jednocześnie unijne instytucje przyjęły mechanizm zabezpieczający sektory rolne przed nadmiernym wzrostem importu.

Rozporządzenie (UE) 2026/687 obejmuje między innymi mięso drobiowe, jaja i albuminy jaj. Przewiduje możliwość uruchomienia postępowania ochronnego i czasowego zawieszenia preferencji celnych, jeżeli import z krajów Mercosur doprowadzi lub będzie groził poważną szkodą dla producentów unijnych.

Dla branży drobiarskiej kluczowe będzie zatem nie tylko monitorowanie wielkości przywozu, ale również cen importowanych produktów i ich wpływu na sytuację producentów w poszczególnych państwach członkowskich.

Konsekwencje rosnącego importu mogą być istotne dla Polski. Nasz kraj należy do największych producentów mięsa drobiowego w Europie i jest ważnym dostawcą zarówno na rynek unijny, jak i poza Wspólnotę.

Według danych Komisji Europejskiej i Eurostatu produkcja mięsa drobiowego w Polsce wyniosła w 2025 roku około 2,9 mln ton. Dawało to Polsce około 20 proc. unijnego rynku i pierwsze miejsce wśród państw członkowskich.

Tak duża skala produkcji sprawia, że nawet niewielkie zmiany cen na wspólnym rynku mogą mieć znaczenie dla krajowych zakładów ubojowych, przetwórców i hodowców.

Największe ryzyko wiąże się z konkurencją w segmentach produktów, w których brazylijscy eksporterzy mają silną pozycję kosztową i logistyczną. Dotyczy to przede wszystkim mięsa mrożonego oraz elementów wykorzystywanych w przetwórstwie spożywczym.

Jeżeli większa podaż importowanego surowca będzie wywierała presję na ceny w europejskich zakładach przetwórczych, może to ograniczyć możliwości negocjacyjne krajowych dostawców.

Dla polskich hodowców szczególnie niekorzystny byłby scenariusz, w którym zakłady ubojowe, mając dostęp do większej ilości tańszego surowca z importu, zaczęłyby mocniej naciskać na obniżanie cen skupu kurcząt.

Nie musi to jednak nastąpić automatycznie. Wpływ importu będzie zależał od struktury sprowadzanych produktów, popytu na poszczególne elementy tuszki, kursów walut, kosztów transportu oraz sytuacji na rynku unijnym.

Wzrost konkurencji ze strony Brazylii może być odczuwalny również na rynkach eksportowych.

Polscy producenci znaczną część produkcji kierują do odbiorców zagranicznych. Jeżeli brazylijskie mięso będzie coraz szerzej dostępne na rynku UE, może konkurować z polskim produktem w przetwórstwie, gastronomii i handlu detalicznym.

Dodatkowo europejscy producenci mogą odczuwać presję ze strony brazylijskich eksporterów na rynkach państw trzecich, gdzie o wyborze dostawcy często decydują cena i możliwości zapewnienia dużych partii towaru.

W takim scenariuszu polskie zakłady będą musiały konkurować nie tylko jakością i bezpieczeństwem żywności, ale również kosztami produkcji.

To szczególnie istotne w sytuacji, gdy unijne wymagania dotyczące dobrostanu zwierząt, środowiska i stosowania leków weterynaryjnych generują dodatkowe wydatki.

Choć komunikat AVEC koncentruje się przede wszystkim na mięsie drobiowym, skutki zmian handlowych mogą dotyczyć również sektora jajecznego.

Należy jednak rozróżnić dwa obszary. Kontyngent 180 tys. ton w ramach umowy UE–Mercosur dotyczy mięsa drobiowego, a nie jaj konsumpcyjnych. Nie oznacza więc automatycznego zwiększenia bezcłowego importu jaj w takiej samej skali.

Jaja oraz albuminy jaj zostały jednak uwzględnione w unijnym mechanizmie zabezpieczającym dla produktów wrażliwych.

Oznacza to, że sektor jajeczny również może być objęty działaniami ochronnymi, jeżeli zwiększony import z krajów Mercosur zagrozi unijnym producentom.

Dla polskich producentów jaj istotne mogą być przede wszystkim dwa zagadnienia.

Po pierwsze, ewentualny wzrost dostępności importowanych produktów jajecznych może zwiększyć konkurencję w przemyśle spożywczym. Dotyczy to szczególnie płynnej masy jajowej, proszku jajecznego i albumin wykorzystywanych przez producentów żywności.

Po drugie, wzrost konkurencji na rynku białka zwierzęcego może pośrednio wpływać na relacje handlowe pomiędzy producentami, przetwórcami i odbiorcami przemysłowymi.

Nie ma jednak podstaw, aby na podstawie danych o imporcie brazylijskiego mięsa drobiowego przesądzać o bezpośrednim pogorszeniu sytuacji polskich ferm niosek. Do takiej oceny potrzebne byłyby osobne dane o imporcie jaj i przetworów jajecznych z krajów Mercosur.

Europejskie stowarzyszenie przedstawiło Komisji Europejskiej pakiet postulatów, które mają poprawić konkurencyjność unijnego sektora drobiarskiego.

Jednym z najważniejszych jest wprowadzenie obowiązkowego oznaczania pochodzenia mięsa drobiowego wykorzystywanego w produktach przetworzonych oraz gastronomii.

Obecnie konsument kupujący gotowy produkt drobiowy lub korzystający z usług restauracji często nie ma możliwości ustalenia, czy wykorzystane mięso pochodzi z państwa UE, czy z kraju trzeciego.

AVEC chce również zmian w zarządzaniu kontyngentami taryfowymi. Organizacja postuluje, aby większą kontrolę nad przydzielaniem dostępu do preferencyjnego importu sprawowały instytucje unijne.

Kolejnym postulatem jest aktywne wykorzystanie mechanizmu ochronnego w ramach umowy UE–Mercosur. Stowarzyszenie domaga się publikowania danych o wielkości importu preferencyjnego i cenach sprowadzanych produktów.

AVEC sprzeciwia się także przyznawaniu kolejnych preferencji handlowych Tajlandii, dopóki nie zostaną rozwiązane wskazywane przez organizację problemy dotyczące identyfikowalności i certyfikacji.

Najbliższym ważnym wydarzeniem będzie planowane na 16–17 listopada 2026 roku głosowanie dotyczące aktualizacji wykazu państw uprawnionych do eksportu produktów drobiowych do UE.

Ewentualne przywrócenie Brazylii na listę może umożliwić wznowienie regularnych dostaw. AVEC chce jednak, aby decyzja została poprzedzona dodatkowymi kontrolami i przedstawieniem wiarygodnych gwarancji przestrzegania unijnych wymagań.

Równolegle sektor będzie oczekiwał na pełne wyniki badania konkurencyjności, które AVEC ma zaprezentować 30 listopada.

Dla polskiej branży drobiarskiej najważniejsze będą trzy kwestie: tempo wzrostu importu z Ameryki Południowej, skuteczność kontroli stosowania unijnych standardów przez eksporterów spoza Wspólnoty oraz wykorzystanie mechanizmów ochronnych przewidzianych w umowie UE–Mercosur.

Polska, jako największy producent mięsa drobiowego w Unii, jest szczególnie zainteresowana utrzymaniem równych warunków konkurencji. Jeżeli różnice kosztowe będą się pogłębiać, a import będzie nadal rósł, presja na ceny skupu i marże krajowych zakładów może się zwiększyć.

Dla producentów jaj zagrożenie ma obecnie bardziej pośredni charakter, ale nie można pomijać ich interesów w dyskusji o zabezpieczeniach handlowych. Wspólna polityka importowa UE powinna uwzględniać zarówno sytuację producentów mięsa drobiowego, jak i gospodarstw zajmujących się produkcją jaj.

oprac. I.Sz.

wykorzystano m.in. dane z : komunikat AVEC, KEE