Francuski program szczepień przeciwko grypie ptaków – sukces epidemiologiczny, wyzwania finansowe
Francja realizuje obecnie trzeci rok ogólnokrajowego programu szczepień przeciwko wysoce zjadliwej grypie ptaków (HPAI). Kampania, która rozpoczęła się w październiku 2023 roku po serii prób pilotażowych, obejmuje całe terytorium kraju (z wyjątkiem Korsyki), ze szczególnym naciskiem na obszary wysokiego ryzyka.
Dlaczego szczepione są kaczki?
Szczepienia dotyczą wyłącznie kaczek, które odgrywają kluczową rolę w epidemiologii HPAI – są szczególnie podatne na zakażenie oraz przez długi czas wydalają wirusa po zakażeniu stada.
Szczepienia są obowiązkowe w stadach kaczek rzeźnych oraz przeznaczonych do produkcji foie gras, liczących co najmniej 250 ptaków.
Kaczęta otrzymują dwie dawki szczepionki:
pierwsza opcja: szczepienie w wieku 10–21 dni i dawka przypominająca po trzech tygodniach,
druga opcja: szczepienie od pierwszego dnia życia i dawka przypominająca w 28. dniu.
Na fermach cały proces nadzorują lekarze weterynarii. Równolegle funkcjonuje także dobrowolny program szczepień, a skutki kampanii odczuwalne są w całym sektorze drobiarskim, nie tylko w produkcji kaczek.
Skuteczność potwierdzona danymi
Utrzymanie programu przez trzy lata jest samo w sobie dowodem na jego skuteczność. Dane opublikowane w listopadzie 2024 r. przez Europejskie Stowarzyszenie Państwowych Lekarzy Weterynarii wskazują, że:
do tego momentu zaszczepiono 61 milionów kaczek,
w ciągu roku odnotowano jedynie 10 ognisk HPAI, z czego tylko dwa w stadach szczepionych,
bez szczepień Francja mogłaby doświadczyć nawet około 487 ognisk choroby.
Koszt pierwszego roku kampanii wyniósł 105 mln euro, co jest kwotą nieporównywalnie niższą niż 1,4 mld euro strat, jakie sektor poniósł podczas kryzysu HPAI w latach 2021–2022.
Spór o finansowanie
Największym wyzwaniem programu stało się jego finansowanie.
Udział państwa w kosztach systematycznie maleje:
rok 1: 85% kosztów pokrywało państwo,
rok 2: 70%,
rok 3: tylko 40%.
Minister rolnictwa i bezpieczeństwa żywności Annie Genevard argumentuje, że sytuacja budżetowa wymusza większe zaangażowanie branży. Decyzja ta spotkała się jednak z ostrą krytyką ze strony producentów. Organizacje branżowe ostrzegają, że nowe zasady mogą obniżyć marże hodowców nawet o 15%, a część z nich może zrezygnować z udziału w programie.
Państwo finansuje obecnie jedynie tzw. oficjalne działania szczepienne, takie jak:
nadzór weterynaryjny,
monitoring kliniczny,
badania laboratoryjne.
Zakup, magazynowanie i transport szczepionek spoczywa już w dużej mierze na sektorze prywatnym.
Szczepionki i handel międzynarodowy
Stosowane szczepionki są zgodne z zasadą DIVA (umożliwiają odróżnienie ptaków zaszczepionych od zakażonych), co ma kluczowe znaczenie dla nadzoru i handlu międzynarodowego.
Choć początkowo wiele krajów wprowadziło zakazy importu drobiu z Francji, ograniczenia te są stopniowo znoszone. W styczniu 2025 r. amerykańska agencja APHIS uznała, że handel może być kontynuowany przy odpowiednich środkach kontroli.
Wnioski dla Polski
Doświadczenia Francji są uważnie analizowane w innych krajach, w tym w Polsce. Krajowa Federacja Hodowców Drobiu i Producentów Jaj (KFHDiPJ) zaproponowała uruchomienie pilotażowego programu szczepień kur niosek przeciwko grypie ptaków.
Zdaniem Federacji, kontrolowany program pilotażowy pozwoliłby:
ocenić skuteczność szczepień w polskich warunkach,
ograniczyć masowe likwidacje stad,
zwiększyć stabilność produkcji jaj,
przygotować sektor na ewentualne przyszłe regulacje unijne.
Polska branża drobiarska, podobnie jak francuska, stoi dziś przed wyborem: czy inwestować w profilaktykę poprzez szczepienia, czy nadal ponosić ogromne koszty kolejnych fal HPAI.
I.Sz.
Na podstawie artykułu Marka Clements’a, “What’s happening in the French HPAI vaccination campaign?”, WATTPoultry.com i materiałów własnych
Czy podobał Ci się nasz artykuł? Jeśli tak, zachęcamy do zapisania się do naszego newslettera.
Jeżeli masz jakieś pytania, to zachęcamy do kontaktu z nami poprzez formularz kontaktowy
Więcej o nas dowiesz się tutaj Krajowa Federacja Hodowców Drobiu i Producentów Jaj
Zdjęcia i ilustracje na licencji Freepik oraz źródeł autora artykułu.
