Hiszpańskie podejście do problemu grypy ptaków
Najświeższa analiza „Avian Flu and Industrial Livestock”, przygotowana przez hiszpańskie Obserwatorium Dobrostanu Zwierząt (OBA), stawia tezę, że obecny kryzys związany z grypą ptaków ma swoje źródło w dominującym modelu produkcji drobiu, opartym na wysokim zagęszczeniu zwierząt oraz ograniczonej różnorodności genetycznej.
Autorzy raportu podkreślają, że samo zamknięcie ptaków w budynkach lub stosowanie szczepionek nie rozwiąże problemu, jeżeli nie zostaną obniżone obsady oraz wdrożone bardziej restrykcyjne procedury bioasekuracji.
Czynniki ryzyka w intensywnym chowie drobiu
Dokument wskazuje cztery kluczowe elementy, które sprzyjają rozprzestrzenianiu się wirusa w systemach przemysłowych:
Nadmierne zagęszczenie zwierząt, które prowadzi do szybszego szerzenia się patogenów oraz nasila stres u ptaków.
Jednolitość genetyczna stad, ułatwiająca wirusom ekspansję bez bariery odpornościowej.
Stały przepływ ludzi, pojazdów i zwierząt, przenoszący wirusa pomiędzy fermami.
Luki w bioasekuracji, szczególnie w dużych, złożonych obiektach hodowlanych.
Według OBA to właśnie działalność człowieka w największym stopniu odpowiada za przenoszenie wirusa w obrębie sektora. Intensywne systemy chowu tworzą warunki do powstawania wariantów odpornych na dotychczasowe środki zwalczania, a rozmiar zakładów utrudnia ich skuteczne mycie oraz dezynfekcję.
Krytyka modelu produkcji i sprzedaży detalicznej
Organizacja zwraca również uwagę na sieci handlowe, które wciąż sprzedają jaja oznaczone kodem 3, pochodzące z chowu klatkowego. OBA apeluje o wywiązanie się z publicznie ogłoszonych zobowiązań dotyczących odejścia od tej praktyki. Dane Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wskazują, że aż 80 procent ubijanych ptaków pochodzi z ferm zamkniętych.
Dyrektor ds. dobrostanu zwierząt w OBA, lek. wet. Míriam Martínez, podkreśla, że podtrzymywanie sprzedaży jaj z chowu klatkowego wzmacnia model określany jako „nieodpowiedzialny i groźny”. Jak zaznacza, przestrzeń przypadająca na jedną kurę w klatce odpowiada mniej więcej kartce formatu A4, uniemożliwiając podstawowe zachowania, takie jak rozprostowanie skrzydeł czy drapanie ściółki. W jej ocenie jest to zarówno kwestia cierpienia zwierząt, jak i element strukturalnego problemu związanego z rozprzestrzenianiem patogenów.
Grypa ptaków jako globalne zagrożenie
Grypa ptaków to wysoce zakaźna choroba wirusowa dotykająca zarówno dzikie, jak i hodowlane gatunki ptaków. Wirus charakteryzuje się znaczną zmiennością i zdolnością przekraczania barier gatunkowych, co zwiększa prawdopodobieństwo przeniesienia na ssaki i ludzi. Jej konsekwencje obejmują:
Zdrowie zwierząt: wysoką śmiertelność u brojlerów, indyków oraz ptaków dzikich; liczne akcje ubojów interwencyjnych.
Ryzyko zoonotyczne: takie warianty jak H5N1 zakażały już ludzi i ssaki, co budzi obawy przed mutacją umożliwiającą skuteczną transmisję pomiędzy ludźmi.
Skutki gospodarcze i społeczne: ograniczenia w handlu, zaburzenie ciągłości produkcji, wysokie koszty zwalczania ognisk.
Rozprzestrzenianie się: migracje ptaków, transport zwierząt i sprzętu sprzyjają przenoszeniu wirusa.
Zdrowie publiczne: nawet sporadyczne zakażenia u ludzi mogą prowadzić do ciężkich powikłań układu oddechowego.
Przykłady rozprzestrzeniania wirusa w ostatnich latach
Stany Zjednoczone (2024): potwierdzono transmisję na bydło mleczne i pracowników sektora mleczarskiego i drobiarskiego.
Ameryka Południowa (2024): śmierć ponad 20 tysięcy lwów morskich potwierdziła zdolność wirusa do atakowania ssaków morskich.
Europa i inne regiony: powtarzające się ogniska w produkcji drobiarskiej i w populacjach dzikich ptaków, masowe uboje i zaostrzone procedury bioasekuracji.
Metody zwalczania i ograniczenia
Aktualne działania obejmują:
likwidację zakażonych stad, dezynfekcję obiektów oraz kwarantanny,
stosowanie szczepień, które jednak napotykają na bariery logistyczne oraz epidemiologiczne,
monitoring dzikiego ptactwa i stad hodowlanych w celu wykrywania nowych wariantów,
wdrażanie skuteczniejszych zasad bioasekuracji jako podstawy ochrony ludzi i zwierząt.
OBA podkreśla, że działania doraźne nie wystarczą do rozwiązania problemu. W ocenie organizacji konieczne jest głębokie przeformułowanie modelu produkcji, zmniejszenie zagęszczenia zwierząt oraz rezygnacja z chowu klatkowego. Dopiero połączenie tych działań może ograniczyć ryzyko pojawienia się wariantu grypy ptaków o potencjale pandemicznym, chroniąc zdrowie zwierząt, bezpieczeństwo żywności oraz zdrowie publiczne.
Źródło: opracowanie własne na podstawie raportu Animal Welfare Observatory (OBA), „Avian Flu and Industrial Livestock”
Czy podobał Ci się nasz artykuł? Jeśli tak, zachęcamy do zapisania się do naszego newslettera.
Jeżeli masz jakieś pytania, to zachęcamy do kontaktu z nami poprzez formularz kontaktowy
Więcej o nas dowiesz się tutaj Krajowa Federacja Hodowców Drobiu i Producentów Jaj
Zdjęcia i ilustracje na licencji Freepik oraz źródeł autora artykułu.
