Naukowcy z Uniwersytetu w Bristolu i instytutu The Pirbright Institute zidentyfikowali u kur nieznaną wcześniej populację komórek odpornościowych, które rozpoznają cząsteczki lipidowe i uczestniczą w odpowiedzi na zakażenie. Odkrycie może otworzyć nowe możliwości projektowania szczepionek drobiarskich, zapewniających bardziej przewidywalną ochronę stad i potencjalnie ograniczających zużycie antybiotyków.
Badacze po raz pierwszy zidentyfikowali i scharakteryzowali u ptaków komórki o właściwościach zbliżonych do limfocytów NKT (natural killer T), reagujące na cząsteczki lipidowe. Wyniki opublikowano 19 października 2026 r. w czasopiśmie naukowym European Journal of Immunology.
Komórki NKT są znane u ssaków, w tym u ludzi, gdzie uczestniczą w szybkiej odpowiedzi immunologicznej i koordynowaniu mechanizmów obronnych organizmu. Dotychczas nie było jednak jasne, czy podobny mechanizm występuje również u kur.
W toku badań naukowcy wykazali, że odkryte komórki odpornościowe kur reagują na połączenie dwóch sygnałów. Pierwszym jest GM3 – naturalnie występujący lipid z grupy gangliozydów, drugim zaś sygnały chemiczne wskazujące na potencjalne zagrożenie.
Po aktywacji komórki uwalniają cząsteczki sygnałowe, które przyciągają kolejne elementy układu odpornościowego do miejsca zakażenia. W ten sposób wspierają zwalczanie patogenów, w tym bakterii Salmonella i Escherichia coli. Mogą również bezpośrednio niszczyć komórki zakażone wirusami lub uszkodzone.
Odkryty mechanizm łączy zatem dwie funkcje: koordynowanie odpowiedzi immunologicznej oraz bezpośrednie uczestnictwo w eliminowaniu zagrożenia.
– Badanie dostarcza pierwszych jednoznacznych dowodów, że kury mają wyspecjalizowane komórki odpornościowe zdolne do rozpoznawania określonych cząsteczek tłuszczowych i szybkiego reagowania na zakażenie – podkreślił Shahriar Behboudi, profesor immunologii w Bristol Veterinary School i główny autor publikacji.
Odkrycie może mieć znaczenie dla projektowania szczepionek, które zapewnią bardziej wyrównaną ochronę w stadach obejmujących ptaki różnych ras. Jednym z wyzwań współczesnej immunoprofilaktyki drobiu jest bowiem zróżnicowana odpowiedź na szczepienia, zależna m.in. od cech genetycznych ptaków.
Według Nitiniego Kamblego, badacza z The Pirbright Institute i współautora publikacji, opisany szlak odpornościowy może stanowić wspólny cel dla nowych strategii szczepień. Jednym z rozważanych kierunków jest wykorzystanie składników lipidowych, takich jak GM3, w celu jednoczesnego pobudzania różnych mechanizmów odpowiedzi immunologicznej.
Takie podejście mogłoby w przyszłości przyczynić się do uzyskania silniejszej i bardziej powtarzalnej ochrony przeciwko chorobom zakaźnym. Na obecnym etapie są to jednak potencjalne zastosowania wymagające dalszych badań i potwierdzenia skuteczności w praktyce produkcyjnej.
Autorzy wskazują również na możliwe znaczenie odkrycia w kontekście ograniczania stosowania antybiotyków w produkcji drobiarskiej. Skuteczniejsze szczepienia mogą zmniejszać liczbę zakażeń, a w konsekwencji ograniczać potrzebę leczenia stad.
Ma to szczególne znaczenie wobec narastającego problemu oporności drobnoustrojów na środki przeciwdrobnoustrojowe. Naukowcy podkreślają jednak, że ewentualne korzyści będą zależały od dalszego rozwoju technologii szczepionkowych i wyników badań nad ich zastosowaniem.
Badania przeprowadzono we współpracy Uniwersytetu w Bristolu i The Pirbright Institute. Projekt uzyskał wsparcie finansowe brytyjskiej Rady ds. Badań Biotechnologicznych i Biologicznych (BBSRC).
Źródło oficjalne: University of Bristol, komunikat z 19 października 2026 r., „Discovery of chicken immune cells could pave the way for more effective poultry vaccines”.
Czy podobał Ci się nasz artykuł? Jeśli tak, zachęcamy do zapisania się do naszego newslettera.
Jeżeli masz jakieś pytania, to zachęcamy do kontaktu z nami poprzez formularz kontaktowy
Więcej o nas dowiesz się tutaj Krajowa Federacja Hodowców Drobiu i Producentów Jaj
Zdjęcia i ilustracje na licencji Freepik oraz źródeł autora artykułu.
