Wysoce zjadliwa grypa ptaków (HPAI) przestała być incydentalnym problemem, a stała się trwałym wyzwaniem dla globalnego i krajowego sektora drobiarskiego. Skala strat ponoszonych przez producentów, rosnące koszty odszkodowań oraz napięcia handlowe sprawiają, że coraz więcej organizacji branżowych postuluje odejście od wyłącznej polityki likwidacji stad na rzecz szerszego wykorzystania szczepień ochronnych.
Miliony ptaków wybitych, miliardy złotych kosztów
Jak wynika z danych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazanych PAP, tylko w 2025 roku w Polsce w ramach zwalczania grypy ptaków zlikwidowano 20,4 mln sztuk drobiu. Odszkodowania wypłacono za 18,8 mln ptaków, a ich łączna wartość wyniosła 936 mln zł.
Dodatkowo, z powodu rzekomego pomoru drobiu (ND) wybito 11,2 mln sztuk, z czego odszkodowania objęły 9,4 mln ptaków i sięgnęły 207,6 mln zł. Łącznie oznacza to 31,6 mln zlikwidowanych ptaków i ponad 1,14 mld zł wypłaconych rekompensat. Resort zastrzega, że dane te mogą jeszcze ulec korekcie.
Na 2026 rok rząd zaplanował kolejne 1,1 mld zł na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt, w tym na monitoring, programy zwalczania chorób oraz funkcjonowanie Inspekcji Weterynaryjnej. Skala wydatków pokazuje, że obecny model walki z chorobami zakaźnymi staje się coraz mniej efektywny ekonomicznie i środowiskowo.
KFHDiPJ: szczepienia niosek koniecznością
W odpowiedzi na narastające straty, Krajowa Federacja Hodowców Drobiu i Producentów Jaj (KFHDiPJ) już jesienią ubiegłego roku zaproponowała pilotażowy program szczepień kur niosek przeciwko grypie ptaków. Jak wskazywał prezes federacji Paweł Podstawka, zwiększenie odporności stad niosek mogłoby ograniczyć koszty odszkodowań oraz zmniejszyć ryzyko utraty pozycji Polski na rynku jaj, zwłaszcza w obliczu rosnącej konkurencji ze strony krajów Mercosur.
Postulat ten wpisuje się w coraz szerszą debatę branżową, choć szczepienia nadal budzą kontrowersje. Część producentów drobiu rzeźnego obawia się, że ich wdrożenie mogłoby skutkować ograniczeniami eksportowymi, szczególnie jeśli program nie obejmowałby wszystkich segmentów produkcji, w tym brojlerów.
Europejski i globalny kontekst: szczepienia wymagają współpracy
Do tej debaty odnosi się również europejski sektor drobiarski. W artykule opublikowanym na łamach Poultry World prezes europejskiego stowarzyszenia AVEC, Gert Jan Oplaat, podkreśla, że HPAI stała się strukturalnym, globalnym problemem, a nie serią lokalnych kryzysów. Jego zdaniem długofalowe interesy sektora – ekonomiczne, społeczne i etyczne – lepiej zabezpieczy silniejsza międzynarodowa koordynacja, w tym odpowiedzialne stosowanie szczepień, niż niekończący się cykl likwidacji stad i sporów handlowych.
AVEC wskazuje, że szczepienia nie są „cudownym rozwiązaniem”, lecz jednym z elementów szerszej strategii obejmującej bioasekurację, monitoring, szybkie wykrywanie ognisk oraz przejrzyste, oparte na nauce zasady handlu. Kluczowym problemem pozostaje jednak ryzyko utraty dostępu do rynków eksportowych przez kraje, które zdecydują się na szczepienia bez międzynarodowego uzgodnienia zasad.
Według AVEC potrzebne jest wspólne podejście na forum międzynarodowym – m.in. w ramach International Poultry Council (IPC) – obejmujące:
-
ukierunkowane szczepienia w najbardziej narażonych systemach produkcji,
-
wspólne protokoły nadzoru i strategie DIVA (odróżnianie ptaków zakażonych od zaszczepionych),
-
transparentną wymianę danych,
-
zgodność z wytycznymi WOAH oraz dialog z WTO w celu uniknięcia nieuzasadnionych barier handlowych.
Wspólny wniosek: obecny model się wyczerpuje
Zarówno dane z Polski, jak i głosy płynące z europejskich organizacji branżowych pokazują, że opieranie walki z HPAI niemal wyłącznie na likwidacji stad generuje ogromne koszty finansowe, społeczne i środowiskowe. Coraz częściej pojawia się przekonanie, że bez międzynarodowo uzgodnionego podejścia do szczepień sektor drobiarski pozostanie w permanentnym kryzysie.
Debata wokół szczepień – w tym postulaty KFHDiPJ dotyczące niosek – wpisuje się więc w szerszy, globalny trend poszukiwania bardziej trwałych i przewidywalnych rozwiązań, które pozwolą jednocześnie chronić zdrowie zwierząt, bezpieczeństwo żywnościowe i stabilność rynku.
Źródła:
-
PAP / Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
-
Poultry World – artykuł Gerta Jana Oplaata, prezesa AVEC
-
Krajowa Federacja Hodowców Drobiu i Producentów Jaj (KFHDiPJ)
Czy podobał Ci się nasz artykuł? Jeśli tak, zachęcamy do zapisania się do naszego newslettera.
Jeżeli masz jakieś pytania, to zachęcamy do kontaktu z nami poprzez formularz kontaktowy
Więcej o nas dowiesz się tutaj Krajowa Federacja Hodowców Drobiu i Producentów Jaj
Zdjęcia i ilustracje na licencji Freepik oraz źródeł autora artykułu.
